Tuesday, 14/04/2020 - 10:11:06
Font-Size:

Khẩu trang bị lỗi. Thử nghiệm cẩu thả. Hàng giả, phẩm chất kém gây hại cho nỗ lực đối phó đại dịch COVID-19 toàn cầu của Trung Cộng

Advertising


Các nhân viên đang soạn khẩu trang tại một xưởng sản xuất ở Nam Kinh thuộc tỉnh Giang Tô. (Getty Images)

Bài ALICE SU

Chuyển ngữ Trịnh Thanh Thủy

(Bài báo mang tựa đề “Faulty masks. Flawed tests. China's quality control problem in leading global COVID-19 fight” của Alice Su đã được đăng trên nhật báo Los Angeles Times ngày 10 tháng 4, 2020, và được đăng lại bằng tiếng Anh trên nhiều trang tin tức khắp thế giới. Alice Su, một biên tập viên của báo L.A. Times, gọi Trung Quốc là “Thiên đường lừa đảo.” Cô là người Hoa lớn lên ở Hồng Kông, Đài Loan, Thượng Hải và California, học tại Princeton University and Peking University. Cô được giải Elizabeth Neuffer Memorial Prize năm 2014 của United Nations Correspondents Association khi cô viết về cuộc khủng hoảng của những người tị nạn ở Jordan and Lebanon. Bài viết của Alice su cũng có sự đóng góp của phóng viên Meg Bernhard với tường trình từ Brussels, Bỉ, và hai biên tập viên của Times tại Bắc Kinh là Nicole Liu và Gaochao Zhang.)

Đại dịch COVID-19 đã gây ra sự tranh giành trên toàn thế giới để có các thiết bị y tế như mặt nạ, áo choàng, máy trợ thở, bộ dụng cụ thử nghiệm. Tất cả những thiết bị này phần lớn được sản xuất tại Trung Quốc. Đó là nơi mà chính quyền đang tìm cách sửa lại hình ảnh của Trung Cộng, từ nơi phát sinh nguồn virus gây đại dịch thành một quốc gia lãnh đạo cuộc chiến chống đại dịch.

Thế nhưng nỗ lực đó đã gặp một trở ngại lớn: sự kiểm soát phẩm chất.

Một danh sách ngày càng dài với nhiều tiếng kêu ca khiếu nại của các nước trên thế giới về các thiết bị y tế và những bộ dụng cụ xét nghiệm bị lỗi được nhập cảng từ Trung Quốc đã làm hư hỏng một ấn tượng mà Bắc Kinh muốn tạo ra. Trong mấy tuần qua, các khoa học gia và cơ quan y tế ở Tây Ban Nha, Cộng Hòa Séc, Slovakia, Thổ Nhĩ Kỳ và Anh Quốc đã phàn nàn về các xét nghiệm kháng nguyên hoặc kháng thể coronavirus bị lỗi mua từ các công ty Trung Quốc – trong một số trường hợp, khiến các chính phủ này phải tốn kém hàng triệu Mỹ kim.

Georgia đã hủy hợp đồng với công ty Trung Quốc vì công ty này đã gửi những bộ dụng cụ kiểm tra hư hỏng đến Tây Ban Nha và Malaysia. Georgia đã chọn mua các bộ dụng cụ thử nghiệm của Nam Hàn thay vì Trung Quốc vì các thử nghiệm của Trung Quốc được báo cáo có tỷ lệ chính xác thấp.

Tuần trước, Hòa Lan đã trả lại 600,000 khẩu trang được mua từ Trung Quốc vì bộ lọc không phù hợp và lắp không đúng. Hôm thứ Ba, Phần Lan đã thử nghiệm một lô hàng thiết bị bảo vệ cá nhân, từ Trung Quốc và thấy các mặt hàng không phù hợp để sử dụng trong bệnh viện. Các viên chức biên phòng Úc cũng đã tịch thu 800,000 mặt nạ bị lỗi hoặc giả mạo từ Trung Quốc.

Vấn đề tệ hại hơn đã xảy ra ngay tại Hoa Lục. Vào ngày 12 tháng 3, các quan chức tại một cuộc họp báo của Hội Đồng Nhà Nước Trung Quốc tuyên bố rằng nhà chức trách đã tịch thu hơn 80 triệu mặt nạ giả hoặc bị lỗi và 370,000 chai khử trùng bị lỗi hoặc giả mạo cùng các sản phẩm chống coronavirus khác trong tháng trước.

Trong một số trường hợp, mặt nạ bị lỗi đã được báo cáo sau khi khách hàng mua chúng trực tuyến dưới dạng quyên góp cho Vũ Hán và các thành phố khác. Chỉ có các nhân viên y tế phát hiện ra họ không thể sử dụng chúng được. Trung Quốc đang tìm cách kiểm soát các công ty sản xuất thiết bị y khoa thuộc hạng kém cõi. Nhà chức trách đã bắt giữ hàng chục kẻ giả mạo và đe dọa những người sản xuất các sản phẩm y tế kém phẩm chất với án tù chung thân.

Bắc Kinh cũng đã thắt chặt tiêu chuẩn xuất cảng trong những ngày gần đây, yêu cầu phải có giấy chứng nhận trong nước cũng như giấy phép từ nước ngoài cho các sản phẩm y tế được vận chuyển ra ngoại quốc. Trước đây, các sản phẩm y tế xuất cảng chỉ phải có giấy chứng nhận tại các quốc gia tiếp nhận mà thôi. Chẳng hạn như chứng nhận CE của Liên Minh Châu Âu, mà chúng có thể dễ dàng bị làm giả ở Trung Quốc.

Tuy nhiên sự tuyệt vọng của các quốc gia, bệnh viện, kể cả các công ty cá nhân đã tạo ra sự cạnh tranh trên toàn thế giới. Họ đã tiêu tốn hàng triệu đô la để có được các thiết bị y tế trong khi hàng ngàn người chết mỗi ngày, đã biến Trung Quốc thành một thiên đường lừa đảo.

“Thật là rối loạn,” Dan Harris nói. Ông là một luật sư làm việc cho công ty Harris Bricken là một công ty chuyên tìm nguồn cung ứng từ Trung Quốc trong hơn 15 năm qua. Ông gọi tình hình hiện tại là chưa từng có, nhất là các nhà cung cấp Trung Quốc đang tìm cách phục hồi sau nhiều tháng cách ly lvà bị tổn thất trầm trọng.

Một năm trước, các công ty Trung Quốc làm ăn khấm khá ổn. “Bây giờ thì họ rất tuyệt vọng,’ ông Harris nói. “Rất nhiều người trong số họ biết rằng họ sẽ bị phá sản trong vòng một tuần nữa. Rất nhiều công ty sẽ bị phá sản. Vì vậy, họ đã bán cả sản phẩm xấu, sản phẩm giả mạo – và cả thế giới đang mua những sản phẩm đó, bất kể họ đã sản xuất như thế nào.”

Nhiều người trong số những người gọi cho công ty Harris, nhờ giúp đỡ trong việc mua khẩu trang là những người quản lý của bệnh viện đang bị áp lực từ các bác sĩ với câu hỏi “bây giờ mua khẩu trang ở đâu?”

Thế rồi còn có những người môi giới trung gian, gồm các nhà phân phối có kinh nghiệm và các nhà đại lý tìm nguồn cung ứng lâu năm, những người nghĩ rằng họ có thể dễ dàng chuyển sang tìm nguồn cung ứng thiết bị y tế từ các công ty cung cấp thiết bị bảo vệ cá nhân. Và còn một số kẻ gian sẵn sàng nói, ‘Tôi có thể lấy cho bạn 5 triệu khẩu trang,’ trong khi chính họ cũng không biết lấy từ đâu ra,” ông Harris nói thêm.

Trong khi đó tại Trung Quốc, nhiều nhà máy đã chuyển sang sản xuất thiết bị y tế dưới sự khuyến khích của chính phủ, mặc dù các công ty này thiếu khả năng và kém phẩm chất.

“Ai cũng muốn nhảy vào thị trường này và họ không hiểu chút gì về phẩm chất,” ông Renaud Anjoran, một kiểm toán viên chuỗi cung ứng sản xuất có trụ sở tại Hồng Kông, cho biết. “Đây là những mặt hàng có sự rủi ro cao. Nếu thiết bị không hiệu quả, người dùng có thể chết.”

Rất phổ thông khi các nhà cung cấp Trung Quốc xuất cảng một sản phẩm dưới tên một công ty được cấp giấy phép, nhưng lấy nguồn sản phẩm của họ từ các nhà máy thứ hai, thứ ba hoặc thứ tư. Hệt như từ một chuỗi công ty mẹ và các con, với rất ít khả năng truy xuất nguồn gốc từ chuỗi cung ứng.

Ông Anjoran nói, “Ở Trung Quốc, không có gì thực sự là đen và trắng. Bạn tưởng nhà sản xuất đã bán cho bạn những thứ họ thực sự sản xuất. Thật ra họ đã làm nó ở một nơi khác, nhưng bạn không biết.”

Có nhiều cách các nhà xuất cảng sản phẩm y tế có thể thoát khỏi hàng giả hoặc hàng kém phẩm chất ngay cả với các yêu cầu có giấy chứng nhận, ông Anjoran cho biết: Giấy chứng nhận có thể bị làm giả. Chứng chỉ có thể là thật, nhưng được thay đổi để hiển thị dưới tên của một nhà sản xuất khác.

Lại nữa, giấy chứng nhận có thể hợp lệ, với hàng hóa được sản xuất tại nhà máy, nhưng nhà sản xuất có thể không kiểm tra phẩm chất nguyên liệu của nó – đặc biệt là vật liệu lọc trong mặt nạ, yếu tố quan trọng nhất trong việc bảo vệ nhân viên y tế khỏi bị nhiễm coronavirus. Thử nghiệm vật liệu lọc có thể mất tới hai tuần và chi phí hơn $2,000.

“Sự cấp tốc và lòng tham,” ông Harris nhận xét. “Đây là các yếu tố cho kẻ lừa đảo.”

Nhiều nhà máy sản xuất khẩu trang mới thành lập cũng hoạt động trong những điều kiện thiếu vệ sinh, không có quy trình để giữ cho không khí sạch, ông Anjoran cho biết, dựa trên các chuyến thăm kiểm tra của chính ông.

Ông nói, “Hầu hết người mua hiện nay không màng đến phẩm chất. Chẳng hạn như họ sẽ nói, ‘Bạn có thấy mặt nạ bẩn không? Không bẩn? Vậy thì ok, đâu có sao! Nó sẽ cứu mạng người. Đừng quá kén chọn.”

Sự cẩn thận cũng cần thiết khi mua bộ thử nghiệm virus. Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) chỉ liệt kê hai xét nghiệm chẩn đoán COVID-19 cho việc sử dụng khẩn cấp. Cả hai đều là loại xét nghiệm acid nucleic sử dụng phương pháp chậm hơn, dựa trên mẫu lấy từ chất nhầy để phát hiện RNA của virus.

Còn các bộ xét nghiệm nhanh bị lỗi mà chính phủ nước ngoài mua từ các công ty Trung Quốc đều là xét nghiệm kháng thể, sử dụng mẫu máu để tìm kháng thể được phát triển trong cơ thể một người chỉ trong vòng một tuần. Hoặc một người có thể nhiễm coronavirus, hay các loại virus khác. Đó là loại thử nghiệm kháng thể hay kháng nguyên.

Nhưng cả hai loại xét nghiệm đều tương đối mới và không thể thay thế cho xét nghiệm acid nucleic – đáng chú ý là xét nghiệm kháng thể, nhanh và có thể bắt gặp các trường hợp nhẹ hoặc không có triệu chứng ở những người đã hồi phục từ coronavirus, nhưng không thể xác định liệu một người hiện tại có coronavirus hay không.

Đó là lý do tại sao các xét nghiệm kháng thể không nên được sử dụng để chẩn đoán, ông Dale Fisher cho biết. Ông là chủ tịch Mạng Lưới Phản Ứng và Cảnh Báo Bùng Phát Toàn Cầu của WHO. Ông nói đề cập đến các xét nghiệm acid nucleic, “Tại thời điểm hiện tại, chúng tôi đã đạt được PCR như là một tiêu chuẩn vàng. Các xét nghiệm kháng thể thực sự chỉ dành cho mục tiêu nghiên cứu, chỉ để giúp chúng tôi hiểu thêm về động lực truyền nhiễm mà thôi.”

Anh Quốc báo cáo đã mua 3.5 triệu xét nghiệm kháng thể từ hai công ty Trung Quốc, Guangzhou Wondfo Biotech và Hangzhou AllTest Biotech (Quảng Châu Wondfo và Hàng Châu AllTest). Chỉ có một trong số đó, Wondfo, nằm trong danh sách các bộ dụng cụ xét nghiệm được ủy quyền của Cơ quan Quản Lý Y Tế Quốc Gia Trung Quốc.

Các quy định của Trung Quốc cũng tuyên bố rằng các xét nghiệm kháng thể chỉ nên được sử dụng như là một bổ sung cho các xét nghiệm acid nucleic, không phải để sàng lọc trong dân số nói chung, và không nên sử dụng chúng làm cơ sở duy nhất để chẩn đoán hoặc loại trừ nhiễm trùng SARS-CoV- 2, như coronavirus mới được gọi.

Công ty mà Tây Ban Nha đã mua bộ dụng cụ kiểm tra bị lỗi từ Shenzhen Bioeasy Biotechnology Co. (Công Ty Công Nghệ Sinh Học Thâm Quyến), cũng không nằm trong danh sách các nhà cung cấp được ủy quyền trên toàn quốc. Chính phủ Tây Ban Nha thông báo đã mua bộ dụng cụ thử nghiệm thông qua một người trung gian sản xuất tài liệu cho thấy rằng Thâm Quyến Bioeasy có chứng nhận CE.

Các quan chức ngoại giao Trung Quốc đã tìm cách tách xa chính phủ Bắc Kinh với các công ty có bán các sản phẩm y tế bị lỗi, đồng thời khẳng định rằng sự kiểm soát kỹ lưỡng là trách nhiệm của người mua.

Phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Hua Chunying cho biết trong một cuộc họp báo gần đây, “Chúng tôi muốn nhắc nhở mọi người kiểm tra kỹ lưỡng những hướng dẫn sử dụng để bảo đảm những gì họ mua có thể phục vụ mục đích dự định của họ và tránh phạm sai lầm vì quá vội vàng.”

Bắc Kinh lo ngại về các sản phẩm y tế phẩm chất thấp đang làm hại hình ảnh của Trung Quốc. Vào ngày 6 tháng Tư, 2020, cơ quan hải quan tuyên bố họ đã tịch thu hơn 11 triệu sản phẩm y tế chưa đăng ký trong vòng một tuần, gồm 9.94 triệu khẩu trang, 144 ngàn áo choàng bảo hộ, hơn một triệu bộ dụng cụ thử nghiệm và 24 ngàn nhiệt kế hồng ngoại.

Trong khi đó các đơn đặt hàng vẫn tiếp tục được gởi tới, với Đức bắt đầu từ tuần này sẽ vận chuyển hàng triệu mặt nạ từ Trung Quốc với sự giúp đỡ của chính phủ. Các thống đốc của New York và Massachusetts đã làm việc với chính phủ Trung Quốc và công ty internet Tencent để tạo điều kiện cho việc giao hàng thiết bị y tế. Dự án của công ty Hoa Kỳ Airbridge, một quan hệ đối tác công-tư do cố vấn của Tổng Thống Trump và con rể Jared Kushner dẫn đầu, đã bắt đầu thuê tàu chở hàng từ Trung Quốc trong tuần này.

Cơn đại dịch coronavirus đã phơi bày sự phụ thuộc của cả thế giới vào Trung Quốc mà sản phẩm của chính Trung Quốc lại kém phẩm chất. Liệu sau cơn đại dịch mà thế giới đã trải qua kinh nghiệm với Trung Quốc lần này, họ có tìm cách tách rời hay đa dạng hóa chuỗi cung ứng từ Trung Quốc hay không? Nó sẽ tùy thuộc một phần vào cách mà Trung Quốc điều chỉnh lại phẩm chất của sản phẩm.

Advertising
Advertising
Bình luận Facebook

Bình luận trực tiếp

Về đầu trang