Thursday, 12/09/2019 - 06:41:17
Font-Size:

Tết Trung Thu của Ta hay của Tàu?

Advertising

Lồng đèn ở phố cổ Hội An (Getty Images)


Bài THANH PHONG

LITTLE SAIGON - Hôm nay ngày 15 tháng 8 âm lịch năm Kỷ Hợi là ngày Rằm Tháng 8, còn gọi là ngày Tết Trung Thu hay Tết Nhi Đồng. Trên trang nhất nhật báo Viễn Đông hôm thứ Tư, ngày 11 tháng 9, 2019 có đăng tin “Trăng Trung Thu sắp xuất hiện thứ Sáu ngày 13.” Hiện tượng này được cho là xui xẻo nhất sẽ xuất hiện vào hôm nay 13 tháng 9. Năm 2000 hiện tượng này cũng đã xuất hiện và mãi đến năm 2049 hiện tượng này mới xuất hiện lại tại Hoa Kỳ.

Dù có xui xẻo hay không, Tết Trung Thu, Tết Nhi Đồng ở Việt Nam, ở bên Tàu và ở cộng đồng người Việt tỵ nạn tại hải ngoại vẫn cứ diễn ra. Nhưng nhiều người cho rằng Tết Trung Thu xuất phát từ bên Trung Hoa, người Việt Nam bắt chước. Nhưng nhiều người khác quả quyết rằng Tết Trung Thu đã có từ lâu đời tại Việt Nam. Vậy Tết Trung Thu là của Ta hay của Tàu?
Cách nay khoảng 10 năm, tác giả Mai Lân đã có bài nói về Phong Tục Cổ Truyền Việt Nam Về Tết Trung Thu Rằm Tháng Tám Âm Lịch. Ông Mai Lân đã để tâm tìm tòi qua các sách vở cổ xưa để lại.
Sau khi dẫn chứng qua lịch sử về những vụ đốt sách, cướp sách của nước ta dưới thời giặc Chiêm Thành, đến thời nhà Minh bên Tàu qua xâm chiếm nước ta, sau đó đến thời kỳ bị Pháp cướp phá kinh thành Huế vào năm 1885, các sách vở của tổ tiên ta để lại đều bị chúng cướp và đốt. Tuy nhiên theo Trường Bác Cổ Viễn Đông (của Pháp) vẫn có hơn ba ngàn cuốn sách của An Nam. Trong đó nhiều cuốn sách đã nói về Tết Trung Thu Rằm Tháng Tám.
Tác giả Mai Lân viết:

“Trở về phong tục cổ truyền Tết Trung Thu vào Rằm Tháng Tám là của Việt Nam ta đã có hàng ngàn năm nay, ít nhất từ đời nhà Lý, mà khi trước không phải chỉ có trẻ em mà cả người lớn, thậm chí các bậc vua chúa cũng say mê ăn Tết Trung Thu: Theo bia tháp chùa Sùng Thiện Diên Linh, dựng từ đầu thế kỷ XII ở núi Long Đội, Hà Nam, dẫn trong sách Lý Thường Kiệt của Hoàng Xuân Hãn, có nói đến Hội Đèn Quảng Chiếu như sau: Trong các thời trước, tại kinh thành Thăng Long, hàng năm đều có tổ chức Tết Rằm Tháng Tám. Đặc biệt là ở thời Lý, ngày Tết này thường được tổ chức thành ngày Hội Đèn rất long trọng, gọi là Hội Quảng Chiếu.
“Hội Quảng Chiếu thường tổ chức ở ngoài cửa Tường Phù (cửa Đông hoàng thành) và có khi kéo dài tới bảy ngày đêm tại địa điểm trung tâm của ngày Hội, có dựng đài Quảng Chiếu trông về phía cửa Đoan Môn, giữa nêu một một cột, ngoài đặt 7 tầng. Rồng cuốn mà đỡ tòa kim liên, rèm lồng mà che đèn sáng rực. Có máy dấu kín dưới đất, làm đài quay như bánh xe. Lại có hai tòa hoa lâu. Treo quả chuông đồng, tạc tiểu mặc cà sa, vặn máy kín thì giơ dùi đánh. Nghe tiếng sáo liền quay mặt lại. Thấy bóng vua biết cúi đầu chào.
“Ngày Tết Rằm Tháng Tám, người ta còn tổ chức vui ở hồ Dâm Đàm (Hồ Tây) và dạo chơi thuyền trên hồ suốt đêm. Thời vua Lê, chúa Trịnh sách cũ có ghi: Tết Rằm Tháng Tám là Tết chủ yếu của thiếu nhi, mà trong phủ Chúa Trịnh ở Thăng Long cũng tổ chức cực kỳ xa hoa lộng lẫy để Chúa Trịnh vui chơi giải trí. Mỗi năm đến Tết Trung Thu, từ trước mấy tháng, chúa phát gấm trong cung ra để làm hàng trăm hàng nghìn cái đèn lồng, cái nào cũng tinh xảo tuyệt vời, mỗi cái giá đến mấy chục lạng vàng.
“Đến ngày Chúa ngự giá ra chơi Bắc Cung. Cung có ao gọi là Long Trì, rộng nửa dặm. Trong ao trồng rất nhiều hoa sen, hoa súng. Ven ao đắp đất chồng làm núi. Chỗ cao chỗ thấp, dàn đặt có hình thể. Có những chỗ khuỷu để cho nhạc công dàn sáo. Bờ ao trồng hàng mấy trăm cây hoa Phù Dung, treo đèn ở trên. Sáng trăng dập dờn, trông xa tựa hồ hàng vạn ngôi sao sáng. Nội thị từ tam phẩm trở lên, chít khăn mặc áo như đàn bà, bày hàng ở ria đường bán những tạp hóa cùng các đồ hoa quả, chả rượu, thức gì cũng có, chồng chất như núi.
“Cung nhân qua lại mua bán, vừa mua vừa cướp, không cần hỏi giá cả bao nhiêu, đua nhau đem những câu hát quê ra đối chọi với nhau, tiếng cười đùa vang cả trong ngoài. Nửa đêm chúa ngự kiệu đến ao, xuống thuyền. Chợt lúc lại đánh đàn, lại thổi sao, lại ca hát, tiếng vang lanh lảnh, khiến người tưởng như lên chơi Cung Quảng Hàn mà nghe khúc Quan Thiên (khúc nhạc trên Trời). Chúa Trịnh nhìn ngắm lấy làm vui sướng, đến mãi gà gáy mới về.” (Phạm Đình Hổ và Nguyễn Án – Tang Thương Ngẫu Lục, bản dịch của Ngô Văn Triệu).

Vua chúa đã mở đầu Hội Tết Trung Thu như thế, tất nhiên trong dân gian, Tết Rằm Tháng Tám đối với nam phụ lão ấu, trai thanh gái lịch rộn rịp từng bừng biết chừng nào?
Cứ xem như thế thì đủ biết, phong tục ăn Tết Trung Thu Rằm Tháng Tám đã có từ hàng ngàn năm trên quê hương ta, nên đừng vô tình mắc mưu giặc Tàu để cứ thấy cái gì hay thuộc về Á Đông là coi như xuất phát từ bên Tàu, không kịp suy nghĩ xem nó có ở quê hương Việt Nam mình trước hay ở Tàu trước!

 

Advertising
Advertising
Bình luận Facebook

Bình luận trực tiếp

Về đầu trang