Thursday, 16/06/2022 - 09:15:32
Font-Size:

Cái tình thời shipper

advertisements


Từng một thời gian dài, shipper như cứu cánh cho nhiều gia đình. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)


Bài NGUYÊN QUANG

Khái niệm shipper thực sự có mặt và chết tên tại Việt nam trong vòng ba năm qua, thực ra trước đây, vẫn có những người chuyển hàng, sâu xa hơn nữa, thời bao cấp, vẫn có những giao liên, người chuyển hàng ăn lương. Nghĩa là người giao hàng (hay gọi là shipper theo cách gọi hiện tại) đã có từ lâu, nhưng khái niệm này chỉ tràn lan, trở thành quen thuộc với đời sống con người từ khi dịch Covid-19 bùng phát. Và, đây cũng là cái thời mà người ta phải suy nghĩ rất nhiều về các giá trị tình cảm giữa con người với con người, về chữ tín trong đời sống và trong đó, sự tồn tại của chợ truyền thống trước trận gió này.


Khi thế giới co cụm


Thực ra, thế giới cũng chẳng co cụm gì mấy, chỉ có các nước độc tài mới có hiện tượng này, tức co cụm một cách tối đa, co cụm một cách chết chóc… như trường hợp Sài Gòn, Bình Dương, Đồng Nai, đặc biệt là Sài Gòn với tang tóc, đói khổ, rã rời, người chết chồng chất trong đợt dịch cao điểm năm 2021 vừa qua. Anh Thanh, một cư dân Sài Gòn, chia sẻ, “Thực ra, shipper cũng bị dẫm chân tại chỗ khi thành phố giới nghiêm, phong tỏa. Nhưng dù sao, họ cũng được việc khi người ta không được phép đi chợ.”


Ship cây ngày giáp Tết. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Chính xác thì hiệu dụng của họ ra sao, khi thành phố Sài Gòn đóng băng, phong tỏa vậy anh?”

“Hầu hết những ngày thành phố đóng băng do phong tỏa, người ta chỉ còn biết trông đợi vào hai nguồn chính, đó là hàng thiện nguyện và shipper. Hàng thiện nguyện thì được chăng hay chớ, hàng shipper cũng được chăng hay chớ nhưng đỡ hơn, chắc ăn hơn và cũng chủ động hơn, thiết thực nữa”

“Cụ thể, thiết thực như thế nào anh?”

“Hầu hết hàng thiện nguyện là miễn phí, được cho tặng. Nhưng có điều mình thụ động về chủng loại. Nhưng, chỉ cần chừng đó cũng quá quí, giữa cái đói, đói xanh mắt mà có bó rau, ký gạo người ta cho là hơn cả phép màu rồi. Còn hàng shipper đương nhiên là mình chủ động chọn mặt hàng, có thể giá cả trong lúc dịch lên rất cao, nhưng đôi khi một trái cam, một trái chanh có thể cứu sống một con người, khi mà bạn đang bị sốt, đang thiếu nước, thiếu vitamin… có thể nói rằng chưa bao giờ Sài Gòn lại kinh khủng như đợt dịch vừa qua, thời chiến tranh, rồi sau chiến tranh cũng không khủng khiếp như vậy.”


Lấy hàng trực tiếp tại kho giúp cho những người bán hàng online đảm bảo được mức giá thấp hơn ngoài chợ. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Cho tôi hỏi hơi lệch hướng một chút, anh có nhớ chuyện quân đội xuất hiện ở Sài Gòn để cứu dịch và anh thấy chuyện này có gì bất thường không?”

“Lúc đó tôi đã thấy bất thường, giờ tôi lại thấy bất thường hơn ấy chứ. Cái bất thường lúc đang dịch là tôi cứ ngỡ sẽ có một cuộc biến nào đó nên mới có quân đội từ ngoài Bắc đưa vào nhiều vậy, chứ lực lượng tại chỗ cũng có nhiều, hơn nữa chỉ đi cứu tế, đi hỗ trợ nhân dân thì cần gì lực lượng thiện chiến gồm đặc công là phần đông như vậy. Rõ ràng phải có một sự phòng ngừa gì đó, bởi việc đưa lính chiến vào thành phố giúp dân lúc đó không hợp lý, nhất là lính phương xa, lạ nước lạ cái. Nhưng rồi bây giờ, tôi lại hiểu ra một vấn đề khác, tôi cũng chỉ suy luận thôi, nhưng thấy sợ, sợ cho lòng người!”


Đến sách giáo khoa cũng rao bán kiểu “ship tận giường” thì chỉ có thể gọi là “miễn bàn.” (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Anh có thể chia sẻ thêm về cái thấy bây giờ không?”

“Cái thấy bây giờ của tôi lại là cái thấy của cấp độ shipper, thực ra, có khi nào bạn nghĩ rằng các bộ, ngành của nhà nước, chính phủ cũng là một loại shipper trá hình, thậm chí tệ hơn các shipper chân chính không? Bởi vì trong đợt dịch vừa qua, họ là các shipper khổng lồ mang toàn bộ kit test của Trung Quốc về nhét vào tận mũi nhân dân mà ngoáy, mà thu tiền. Đó là một kiểu shipper trá hình, có ngoạm vào ngân sách nhà nước đến tận xương tủy. Và hậu quả của cuộc hoành hành này là hiện tại, mọi thứ phí đều tăng, bởi chính phủ không còn đủ lực để trợ giá, sau cú hốt của kit test và vaccine thì có thể nói là ngân sách quốc gia cạn kiệt. Và trong cú ship hàng quái gở này, có ai? Đó là có mặt cả quân đội đấy, và tôi đang đặt câu hỏi liệu các đoàn quân từ Bắc đưa vào miền Nam có quan hệ gì với mấy ông kễnh vừa rồi trong vụ kit test Việt Á hay không? Và còn nhiều thứ tế nhị, khó nói quá!”


Tuy có lúc eo sèo nhưng chợ truyền thống vẫn giúp được nếu có người đến kiếm cơm độ nhật. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Dạ, trở lại chuyện shipper, theo anh quan sát thì họ hoạt động bằng cách nào khi mà dịch giã tràn lan và thành phố phong tỏa gắt gao?”

“Nói thì buồn lắm, họ có cách hoạt động của họ, đương nhiên dựa trên nguyên tắc có bánh mì thì có giao thông. Nói thì phong tỏa gắt gao, phải nói rất gắt gao nhưng với dân thường thôi, chứ với quan chức có quyền, họ vẫn đi lại bình thường, hoặc giới có quan hệ quyền lực, họ vẫn đi lại bình thường, trên một danh nghĩa khác, giống như đang thực hiện công vụ hoặc đang tác nghiệp hoặc đang làm thiện nguyện… Chuyện này khó nói lắm, các shipper cũng vậy. Tôi nhớ lần kinh khủng nhất là giữa tâm dịch, tay bạn làm quan chức gọi điện thoại rủ tôi tới nhậu, y dặn rằng tới chỗ chốt của y, cứ nói vào nhà y là được.”


Thêm một kiểu quảng cáo thời bán hàng online. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Sau đó anh có đi nhậu không?”

“Đương nhiên là không đi rồi, làm sao tôi có thể đi trong hoàn cảnh như vậy được, nhưng lạ ở chỗ tại sao lại có chuyện như vậy? Và chuyện bất minh trong chống dịch nó ghê gớm lắm, đâu chỉ vậy. Ngay trên tận đỉnh, trên thượng tầng đã sai thì bên dưới chẳng ra làm sao cả. “Thượng bất chính thì hạ tắc loạn,” câu này mới thấm thía làm sao!”


Chợ không gian ảo và chợ quê



Khi những ông xe ôm truyền thống cũng dựng xe cổng chợ đợi những cuộc gọi nhờ giao hàng. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

Nói tới shipper, đương nhiên phải nhắc tới không gian internet, chợ ảo, ở đó, người mua order hàng, người bán chốt đơn và ship hàng. Điều này giúp cho cả người mua và người bán linh động, đứng thế chủ động trên mọi phương diện. Tuy nhiên, vẫn có cái hay và cái tệ, thậm chí quá tệ của thời chợ búa trên không gian mạng (chí ít là tại Việt Nam, chứ với các quốc gia văn minh thì tôi không dám bàn).

Ở khía cạnh tích cực, chị Thiệp, một shipper có thâm niên gần ba năm, sống tại Quảng Nam, chia sẻ, “Mua bán trên mạng có cái hay là người mua và người bán đều chủ động chọn món hàng hợp với túi tiền và cân đối chi tiêu rất là dễ, bởi đang ngồi trên máy tính hoặc điện thoại thông minh. Điều này khác với việc đi ra chợ, lựa chọn món hàng và bị động về giá cả, bởi giá cả do tư thương quyết định, có ngày tăng, ngày giảm, khó biết trước, khi ra đến chợ rồi mới tính toán, cân đối. Và hàng ở chợ lúc nào cũng mắc hơn hàng shipper.”


Đã có lúc thành phố này chỉ nghe toàn tiếng ụ còi cứu thương vào ban đêm. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Vì sao có chuyện kì vậy chị?”

“Mắc hơn có khi gấp rưỡi, vì lẽ hàng shipper mua bán trước khi hàng xuất kho, có nghĩa là tôi lên đơn, rao bán và người mua chốt đơn, giá cả thì có chừng, bởi lấy hàng tại kho nên giá luôn rẻ ngang với giá của người bỏ mối cho các quầy hàng bán ngoài chợ. Và khi chốt đơn, tôi chỉ việc chuyển đơn đến kho để mua, chuyển tiền cho kho và đến nhận hàng về đi giao. Chắc chắn đi hàng trong ngày, trừ khi bị bom hàng. Nhưng thời buổi bây giờ người ta cũng văn minh rồi, chẳng mấy ai chơi trò này, nhất là ở quê. Vì chủ động trong cả mua và bán nên giá phải rẻ hơn ngoài chợ, và hàng chất lượng cũng tươi mới hơn.”

“Giá hàng chợ, theo chị tại sao lại cao hơn hàng ship nhiều vậy?”

“Tại vì họ chịu nhiều rủi ro, hàng bán phải khấu hao hư hỏng trong quá trình bán có khi kéo dài cả tuần, hơn nữa họ cũng lấy lại hàng từ những đại lý cấp 1 như các shipper. Và hơn hết là hàng chợ còn gánh luôn khoản phí thuế chợ, sạp ngồi bán, kính thưa các loại phí. Nên mắc hơn là chuyện dễ hiểu”


Hơn hai vạn người đã không thể qua khỏi khi thành phố này siết cửa vào năm 2019. (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Đó là chuyện tích cực của shipper, còn tiêu cực thì chị có chuyện gì để kể không?”

“Tôi biết nhiều đó, nhưng không thể kể với anh được, vì dù sao tôi cũng là một người bán hàng online, tôi không thể nói về đồng nghiệp của mình lúc này, hãy để khách hàng họ nói.”

Tạm biệt chị Thiệp, tôi ghé nhà người thân để hỏi thăm, chị Hân, sống ở thành phố Đà Nẵng, vì đặc trưng công việc nên hầu hết các thứ trong gia đình đều qua shipper. Chị Hân chia sẻ, “Shipper cũng có cái hay và cái dở, đương nhiên đến lúc này thì chị đã chính thức loại bỏ dạng dở ra rồi”

“Nghĩa là sao, chị có thể chia sẻ thêm chút nữa không?”

“Người mua chơi trò bom hàng thì hay nghe nói, thế nhưng người bán, cũng có nhiều lúc kì lắm, nói chính xác là vô văn hóa. Kiểu rao hàng như “em ship tận giường” hoặc “bao ngon” nghe nó vừa thô thiển vừa vô văn hóa. Nhưng đó là về ngôn ngữ, chứ nhiều trường hợp ỡm ờ, ví dụ như khi bán hàng, nói rằng miễn phí ship, nhưng giao hàng tới nơi thì lấy phí ship, làm như vậy, với mình, mười ngàn hay vài chục ngàn đồng không phải là lớn nhưng bắt buộc phải rõ ràng, sòng phẵng. Đó là chưa nói khi đi giao hàng, chở theo trẻ con để tranh thủ lòng thương hại của người mua rồi giao hàng kém chất lượng. Mình gặp hai lần trường hợp như vậy, mua cam loại 1, tức hai đến ba trái một ký, vậy mà khi giao, hơn chục trái mới được ký, giá tiền thì cam loại 1. Nhìn cảnh thảm của họ, rồi than thở, thôi mình trả tiền, cắn răng xài cho nó qua chuyện…”


Ký ức buồn... (Nguyên Quang/ Viễn Đông)

“Theo chị thấy thì chợ truyền thống có ấn tượng nào gắn bó với chị?”

“Đó là cái tình của con người, chợ có thể ì xèo, có thể nói thách, có thể mắc hơn nhưng mối tương hệ giữa con người với con người cao hơn. Ví dụ như người ta làm sao vào chợ mạng để xin ăn mà độ nhật, nhưng người ta có thể lang thang vào chợ để kiếm ăn qua ngày. Có ai bị đau ốm, nếu thật tâm, vào chợ truyền thống kêu gọi hỗ trợ, người ta giúp ngay, hết lòng đó. Vì vậy mà mắc một chút để bù phí cho mấy khoản này cũng tốt mà!”

Sau ba năm dịch, việc mua bán, đời sống, nhịp điệu sinh hoạt con người có thay đổi đáng kể, và điều này hiện rõ trong cái chợ. Bởi dù sao, chợ cũng là biểu kế kinh tế sinh động của vùng miền, cho dù chợ quê, chợ truyền thống hay chợ ảo.

advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
Bình luận Facebook
advertisements
advertisements
advertisements
Về đầu trang
advertisements